Mẫu điều lệ giải bóng chuyền hơi: tính điểm, xếp hạng

Bóng chuyền hơi là môn được tổ chức nhiều nhất ở cấp phong trào Việt Nam: xã, trường, công đoàn, hội phụ nữ, năm nào cũng có giải. Nhưng gần như mọi điều lệ đang lưu hành đều là bản copy của một giải khác, và chỗ bị copy thiếu luôn là cùng một chỗ — cách xếp hạng khi hai đội bằng điểm.

Bài này là mẫu điều lệ đầy đủ cho giải bóng chuyền hơi phong trào, kèm phần tính điểm viết đúng theo cách liên đoàn dùng, vì đây là mục gây kiện nhiều nhất và cũng là mục bị chép sai nhiều nhất.

Luật cơ bản phải ghi rõ trong điều lệ

Bóng chuyền hơi không phải bóng chuyền da thu nhỏ. Bốn con số dưới đây khác hẳn, và điều lệ không ghi thì đến ngày thi đấu mỗi đội hiểu một kiểu:

• 5 người trên sân mỗi đội (bóng chuyền da là 6).
• Thắng 2 hiệp thắng trận. Hiệp 1 và 2 đấu đến 21 điểm, hiệp 3 (nếu có) đến 15 điểm.
• Phải hơn 2 điểm mới kết thúc hiệp. Hoà 21-21 thì đánh tiếp 22-24, 23-25… Ghi rõ có trần điểm hay không.
• Chiều cao lưới. Phổ biến là 2m20 cho nam và 2m00 cho nữ, nhưng thay đổi theo lứa tuổi và theo quy định của từng địa phương. Điều lệ phải ghi đúng con số bạn dùng, không ghi "theo luật hiện hành".

Đổi sân ở hiệp quyết thắng khi một đội đạt 8 điểm — mục nhỏ nhưng bỏ quên là có tranh cãi.

Mẫu điều lệ 9 mục

1. Tên giải và đơn vị tổ chức. Tên đầy đủ, năm, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp. Tên này sẽ nằm trên cúp và mọi văn bản sau đó.

2. Mục đích, yêu cầu. Ba câu là đủ. Mục này tồn tại để xin kinh phí và xin nhà thi đấu, không phải để đọc.

3. Đối tượng tham dự. Chốt rõ ai đủ tư cách: cán bộ, đoàn viên, hội viên, người cư trú hoặc làm việc trên địa bàn. Giới hạn tuổi nếu có. Và câu quan trọng nhất: mỗi vận động viên chỉ được đăng ký cho một đội trong suốt giải. Thiếu câu này là có đội mượn quân.

4. Đăng ký. Số người tối đa mỗi đội (thường 8–10 cho môn 5 người), hạn đăng ký trước khai mạc ít nhất 7 ngày để còn kịp bốc thăm và in lịch. Danh sách kèm số áo; số áo trùng trong một đội là lỗi ghi biên bản phổ biến nhất.

5. Thể thức thi đấu. Xem mục dưới. Phải ghi rõ: bao nhiêu bảng, mỗi bảng mấy đội, mấy đội đi tiếp, và xử lý thế nào khi các bảng không đều nhau.

6. Luật áp dụng và thời gian. Bốn con số ở mục trên, cộng thời gian nghỉ giữa hiệp và số lần hội ý mỗi hiệp.

7. Cách tính điểm và xếp hạng. Xem mục dưới. Đây là mục hay bị bỏ trống nhất.

8. Kỷ luật và khiếu nại. Ai ra quyết định — trưởng ban tổ chức, không phải trọng tài. Khiếu nại bằng văn bản, trưởng đoàn ký, nộp trong 30 phút sau trận, có lệ phí hoàn lại nếu khiếu nại đúng.

9. Khen thưởng. Cơ cấu giải và số tiền cụ thể nếu đã chốt kinh phí. Mập mờ khoản này làm mất uy tín ban tổ chức nhanh hơn bất cứ điều gì khác.

Cách tính điểm: chọn một, và ghi vào điều lệ

Bóng chuyền hơi đánh 3 hiệp thắng 2, nên có hai cách tính điểm đang được dùng song song. Chúng cho ra bảng xếp hạng khác nhau, nên điều lệ phải chọn một.

Cách A — 2 điểm cho trận thắng, 0 cho trận thua. Đơn giản, dễ giải thích, dùng cho giải nhỏ. Nhược điểm: thắng 2-0 và thắng 2-1 giá trị như nhau.

Cách B — 3 / 2 / 1 / 0 theo cách biệt. Thắng 2-0 được 3 điểm; thắng 2-1 được 2; thua 1-2 được 1; thua 0-2 được 0. Đây là cách chuyển thể của hệ FIVB sang thể thức 3 hiệp, thưởng cho đội thắng đậm và không bỏ trắng đội thua sát nút. Dùng cho giải có vòng bảng dài.

Cách B khiến tổng điểm mỗi trận không cố định, nên đừng so tổng điểm giữa các bảng có số trận khác nhau.

Bằng điểm thì so gì

Đây là mục bị chép sai nhiều nhất trên mạng. Rất nhiều bài viết bảo lấy hiệu số hiệp — hiệp thắng trừ hiệp thua. Cách liên đoàn dùng là tỷ số hiệp — hiệp thắng chia hiệp thua.

Hai cách này ra kết quả khác nhau. Một đội thắng 6 hiệp thua 2 có hiệu số +4 và tỷ số 3,00. Một đội thắng 8 hiệp thua 4 cũng có hiệu số +4 nhưng tỷ số chỉ 2,00. Theo hiệu số thì hai đội bằng nhau; theo tỷ số thì đội đầu trên. Khác biệt lộ ra rõ nhất khi các đội đá không cùng số trận, đúng lúc bạn cần nó chính xác nhất.

Thứ tự nên ghi vào điều lệ:

1. Tổng điểm
2. Số trận thắng
3. Tỷ số hiệp (tổng hiệp thắng chia tổng hiệp thua)
4. Tỷ số điểm (tổng điểm ghi chia tổng điểm thua)
5. Kết quả đối đầu trực tiếp giữa các đội bằng nhau
6. Bốc thăm

Ghi thành danh sách có thứ tự, không ghi "theo chỉ số phụ". Chi tiết về hai cách hiểu đối đầu trực tiếp và cái bẫy khi ba đội cùng bằng điểm: Hai đội bằng điểm xử lý thế nào.

Thể thức theo số đội

• Dưới 6 đội — vòng tròn một lượt, không cần chia bảng. 5 đội là 10 trận.
• 6 đến 10 đội — 2 bảng, nhất nhì mỗi bảng vào bán kết. 8 đội chia 2 bảng 4 là 12 trận vòng bảng cộng 4 trận vòng trong, tổng 16.
• 12 đội trở lên — 4 bảng 3 đội hoặc 3 bảng 4 đội, rồi tứ kết. 12 đội chia 4 bảng 3 là 12 trận bảng cộng 8 trận vòng trong, tổng 20.

Số bảng và số đội đi tiếp phải chọn sao cho không có đội nào đá đúng một trận rồi về. Sơ đồ chi tiết cho từng số đội: Chia bảng theo số đội, hoặc dùng công cụ chia bảng để sinh sẵn.

Giải một ngày với 8 đội cần khoảng 6 tiếng sân: 16 trận, trung bình 35–40 phút một trận bóng chuyền hơi ba hiệp, hai sân song song.

Ba lỗi làm hỏng giải

Không ghi thứ tự tiêu chí phụ. Đến lúc hai đội bằng điểm thì ban tổ chức phải quyết tại chỗ, và đội thiệt sẽ nhớ rất lâu.

Bảng lệch số đội mà vẫn so chỉ số chung. Bảng 3 đội và bảng 4 đội không so trực tiếp được — đội ở bảng 4 đá nhiều hơn một trận. Nếu phải so đội cùng hạng giữa các bảng, bỏ kết quả với đội cuối bảng trước khi so.

Chốt đăng ký sát ngày. Không kịp bốc thăm, không kịp in lịch, và mọi thứ dồn vào buổi sáng khai mạc.

Vận hành

Matchup dựng giải bóng chuyền hơi theo đúng thể thức bạn chọn, hiểu môn tính theo hiệp nên áp đúng bộ tiêu chí phụ của môn tính set — tỷ số hiệp và tỷ số điểm, không phải hiệu số bàn thắng của bóng đá. Lịch và bảng xếp hạng tự sinh, mỗi sân có link nhập điểm riêng, và cả giải nằm trên một link công khai kèm mã QR để dán ở nhà thi đấu.

Giải 8 trận trở xuống miễn phí. Giải 8 đội (16 trận) rơi vào gói Khởi động 59.000₫; giải 12 đội (20 trận) cũng vậy. Giải từ 25 trận dùng gói Chuyên nghiệp 149.000₫, có hoá đơn VAT.

Tạo giải bóng chuyền · Bảng giá

Đọc thêm: Mẫu điều lệ giải bóng đá 7 người · Chia bảng theo số đội